Астанада бүнінен бастап, 3 күн аралығында Өңірлік экологиялық саммит өтіп жатыр. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бастамашы болған бұл жиын БҰҰ-мен әріптестікте ұйымдастырылған және Орталық Азиядағы экологиялық тұрақтылық мәселелерін талқылайтын ірі халықаралық алаңға айналып отыр. Саммитке үкіметтер, халықаралық ұйымдар, сарапшылар, қаржы институттары мен өзге де мүдделі тараптар қатысуда.
БҰҰ-ның Қазақстандағы платформасындағы мәліметке сүйенсек, саммит аясында БҰҰ-ның 18 агенттігі климаттық іс-қимыл, экологиялық тұрақтылық және орнықты даму тақырыптарын қамтитын 25 сессия мен 5 семинар өткізеді. Негізгі нәтижелердің бірі ретінде Орталық Азия мемлекеттері басшыларының өңірлік экологиялық ынтымақтастық туралы бірлескен декларация қабылдауы және 2026–2030 жылдарға арналған іс-қимыл бағдарламасының ұсынылуы күтіліп отыр.
Қазақстан билігінің алдын ала мәліметінше, саммитке мемлекеттерден, халықаралық ұйымдардан, бизнес пен ғылым саласынан шамамен 1500 делегаттың қатысуы көзделген. Ресми күн тәртібінде климат өзгерісі, су ресурстарының тозуы, табиғи ресурстарды орнықты басқару және өзге де өткір экологиялық мәселелер бар.
Kazinform бұл саммиттің ерекшелігін БҰҰ аясында құрылған жаңа диалог алаңы ретінде сипаттады. Агенттік жазуынша, форум аясында RES 2026 EXPO көрмесі де өтеді, сондай-ақ Президент Тоқаевтың төрағалығымен Халықаралық Аралды құтқару қорының құрылтайшы мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысы жоспарланған.
Саммиттің ашылуында Қасым-Жомарт Тоқаев экологияны тек климат мәселесімен шектеуге болмайтынын айтып, оны таза ауа, қауіпсіз су, құнарлы топырақ, азық-түлік қауіпсіздігі және болашақ ұрпақтың әл-ауқатымен тікелей байланысты құндылық ретінде сипаттады. Президенттің айтуынша, қазіргі жағдайда экологиялық ынтымақтастық бөлінудің емес, керісінше бірігудің тетігі болуы керек.
Мемлекет басшысы саммит мінберінен Орталық Азия мен көрші өңірлерге ортақ экологиялық сын-қатерлерді де нақты атады. Олардың қатарында су тапшылығы мен су ресурстарын тиімсіз басқару, шөлейттену, мұздықтардың еруі, ауаның ластануы және биоалуантүрліліктің әлсіреуі бар. Тоқаевтың сөзінше, бұл проблемаларды жеке-жеке емес, бірлескен шешімдер арқылы ғана еңсеруге болады.
Президент сөзінде су қауіпсіздігіне ерекше тоқталды. Оның айтуынша, бұл мәселе Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл Орталық Азия үшін айрықша маңызды. Тоқаев Арал теңізі әлі күнге дейін қате саясаттың зардабын еске салып тұрғанын, бірақ ғылыми негізделген және табанды әрекеттердің нәтижесі де көрініп отырғанын айтты. Ақорда жариялаған мәтінге сәйкес, Қазақстан Солтүстік Аралдың шамамен 36 пайызын қалпына келтіріп, су сапасын жақсартуға, балық қорын көбейтуге және халықтың тұрмыс сапасын арттыруға қол жеткізген.
Каспий теңізі мәселесі де саммиттің маңызды тақырыптарының бірі болды. Тоқаев Қазақстан Каспийдің одан әрі тозуын болдырмауға арналған мемлекетаралық бағдарламаны бастамалағанын және аймақтық ғылыми ынтымақтастықты дамыту үшін Каспий теңізі ғылыми-зерттеу институтын құрғанын айтты. Ол халықаралық серіктестерді осы бірегей табиғи мұраны сақтауға қолдау көрсетуге шақырды.
Сонымен қатар Қазақстан жаһандық су саясаты бойынша жаңа бастама көтеріп отыр. Президент былтыр желтоқсанда Ашхабадта БҰҰ агенттігі ретінде Халықаралық су ұйымын құруды ұсынғанын еске салды. Оның айтуынша, осы саммит аясында осы ұсынысқа қатысты халықаралық консультациялардың алғашқы кезеңі өтеді.
Саммитте Қазақстанның ішкі экологиялық күн тәртібіне де назар аударылды. Ақорда дерегінше, соңғы бес жылда елде 1,5 миллиардтан астам ағаш отырғызылған, оның ішінде Арал теңізінің құрғаған табанына өзбек мамандарымен бірлесіп сексеуіл егілген. Бұдан бөлек, «Таза Қазақстан» қозғалысы аясында елде бір миллионға жуық ерікті жұмылдырылған.
Президент сондай-ақ жасанды интеллект пен цифрлық шешімдердің экология саласындағы рөлін атап өтті. Ол Қазақстанның өңірлік цифрлық экожүйе құру бастамасын қолдауға дайын екенін мәлімдеді. Бұл қоршаған ортаны мониторингтеу, ресурстарды басқару және табиғи қауіптерді алдын ала болжау бағыттарында жаңа мүмкіндіктер ашуы мүмкін.
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!