Кино – жүректің тереңіне жол табатын, жан дүниені тербететін тылсым өнер. Бүгінде әлемдік деңгейге қанат қаққан қазақ киносының тамыры тым тереңде, тарихтың қатпар-қатпар қойнауында жатыр. Күмбірлеген күй мен жырдай толқып, ғасырлар үнін арқалаған бұл өнер «Тамыры тереңнің тағдыры берік» дегендей, уақыт сынынан сүрінбей өтті.
Кино – өнердің өрісті саласы, адамзаттың арманын, қуанышы мен қайғысын бейнелейтін ғажайып айна. Расында да, кино мен сериал – ұлттың болмысын, тарихы мен бүгінін, арманы мен арпалысын әлемге танытатын ең қуатты рухани құралдардың бірі. Тәуелсіздік таңы атқаннан кейін ұлттық кино жаңа тыныс, жаңа өріс тапты. Бұрынғының бұғауынан босап, еркін ойдың, азат рухтың айдынына шықты. «Еркін елдің еңсесі биік» демекші, режиссерлер де батыл тақырыптарға қалам тербеді. Тарихи драмалар арқылы ұлттың өткені жаңғырып, көмескі тартқан кезеңдер қайта сөйлей бастады. Хандар мен батырлар, арыстар мен азаттық жолындағы арпалыс, бәрі экран тілінде жаңаша бедер тапты. Өткеннің ізі өшпей, бүгіннің жүрегіне жол тартты.
Сонымен қатар, әлеуметтік тақырыптар да тереңдей түсті. Қоғамның көлеңкелі тұстары мен күнгейі, адам тағдыры мен заман талабы қатар өрілді. Отбасы құндылығы, әке мен бала, ана мейірімі, ұрпақ сабақтастығы – бәрі де «Отан отбасынан басталады» деген ұлағатты сөздің айғағындай көрініс тапты. Әрбір тағдыр – бір әлем, әрбір кейіпкер тіршіліктің тірі тамыры іспетті.
Авторлық кино да өзіндік өрнек қалыптастырды. Режиссердің ішкі толғанысы, пайымы көркем кадрлар арқылы көрерменге жол тартты. «Өнер жүректен жүрекке жетеді» десек, бұл бағыттағы туындылар терең ойға жетелеп, үнсіз сұхбатқа шақырады. Ал коммерциялық кино халықтың кең сұранысына жауап беріп, көрермен көңілін табудың жаңа жолдарын іздеді. Күлкі мен қуаныш, шытырман мен сезім, бәрі де заман ағымымен үндесті.
Соңғы жылдары қазақ киносы мен телехикаяларының даму қарқыны артып, халықаралық рейтингтер мен фестивальдерде бой көрсетіп, шетелдік көрерменнің де ықыласына бөлене бастады. Сапалы туындылар шекара асып, ұлт өнерінің абыройын асқақтатты.
Қазақ киносы – уақыттың тамырын басқан тірі өнер. Ол — ұлттың жан айнасы, рухани болмысының көрінісі. Көк байрағымыз желбіреген сайын кино да қанатын кеңге жайып, әлем сахнасында өз үнін айқын естірте бермек. «Еңбек түбі – береке» дегендей, ұзақ жылғы ізденіс пен табанды еңбектің нәтижесі бүгінде әлем назарын аудара бастады.
Бүгінде Netflix, Amazon Prime, HBO Max сынды ірі стримингтік платформалар ұлттық контентке қызығушылық танытып отыр. Қазақ сериалдарының осы платформаларға енуі – үлкен жетістік. Бұл кино өнерінің жаһандық кеңістікке шығудың жарқын үлгісі деп бағдарлауға болады.
Халықаралық рейтингтерде жоғары бағаланған жобалар көбіне ұлттық колоритті, шынайы оқиғаға негізделген, адам тағдырына терең бойлайтын туындылар екені байқалады. Бұл қазақ киносының басты артықшылығы – жасандылықтан алыс, өмірге жақын болуы.
Бүгінде отандық кино саласы да уақыт талабына сай түрленіп келеді. Соңғы жылдары қазақ сериалдарында урбанистік өмір, жастар психологиясы, әлеуметтік теңсіздік, әйел тағдыры батыл көтеріле бастады. Бұл өзгеріс көрерменнің талғамының өскенін, қоғамның ашық диалогқа дайын екенін көрсетеді. «Айтылған сөз – атылған оқ» екенін ескерген сценаристер мен режиссерлер жауапкершілікті терең сезіне бастады.
Кино – идеология құралы десек, «тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы» деген ұлы Абай сөзі кино өнеріне де тікелей қатысты. Бүгінгі қазақ киносы тек көңіл көтеру құралы емес, ұлт санасын қалыптастыратын, жас ұрпаққа бағыт-бағдар беретін идеологиялық күшке айналуы тиіс.
Осы тұрғыдан алғанда, соңғы жылдары тарихи сериалдар мен патриоттық бағыттағы фильмдердің көбеюі – қуантарлық жайт. «Өткенін білмеген болашағын болжай алмайды» деген мағыналы сөзі бар. Экран арқылы тарихты таныту – ұлттық жадыны жаңғыртудың тиімді жолы.
Қазақ киносының болашағы зор. Жас режиссерлер, жаңа сценарийлік мектептер, техникалық мүмкіндіктер мен халықаралық әріптестік саланың дамуына жол ашып отыр. Ең бастысы, ұлттық рух пен сапа қатар жүргенде ғана қазақ киносы әлемдік деңгейде өз орнын табады.
«Көш жүре түзеледі» дейді халық. Әлі де кемшіліктер бар, алайда бүгінгі жетістіктер – ертеңгі үлкен жеңістердің бастауы. Қазақ киносы мен сериалдары халықаралық рейтингтерде жоғарылап, жаңа бағыттармен толыға берсе, бұл ұлт руханиятының жеңісі болмақ.
Әділет СМАҒҰЛ,
Серғали Толыбеков атындағы 3 It мектеп лицейінің оқушысы
Сурет ашық дереккөзден алынды.
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!