ҚАРАЖАТЫ БАР АДАМНЫҢ БӘРІ КӘСІПКЕР БОЛЫП КЕТПЕЙДІ
– Кәсіпкерлікке қалай келдіңіз? Құрылыс заттары саудасын таңдауыңызға не себеп болды?
– Кәсіпкерлікке келуімнің басты себебі – өз еңбегіммен бір нәрсе құрып, халыққа пайдалы іс жасағым келді. Құрылыс саласын таңдауым да бекер емес. Адам өмірінде баспана мәселесі әрқашан маңызды. Біреу үй салады, біреу үйін жөндейді, енді бірі отбасына жайлы жағдай жасағысы келеді. Ал, сол мақсатқа жету үшін сапалы құрылыс материалы қажет.
«Ғибадат» дүкенін бастағанда бүгінгідей үлкен кәсіп болады деп нақты айта алмадым. Бірақ бір нәрсеге сендім: адал еңбек етіп, тұтынушының көңілінен шығуға тырыссаң, нәтиже болады. Бүгінде біз үшін әрбір сатылған тауар ғана емес, әрбір риза болған тұтынушының жылы пейілі маңызды.
– Кәсіп бастау үшін ең алдымен не қажет: қаражат, тәжірибе әлде батылдық?
– Менің ойымша, ең алдымен мақсат пен батылдық қажет. Қаражат керек, тәжірибе де маңызды. Бірақ қаражаты бар адамның бәрі кәсіпкер болып кетпейді. Себебі кәсіп дегеніміз – тек ақша табу емес, шешім қабылдау, жауапкершілік алу, тәуекелге бару және қиындыққа мойымау.
Тәжірибе уақытпен келеді. Қателіктер де болады. Ең маңыздысы – сол қателіктерден сабақ алып, тоқтап қалмау. Бастау үшін барлық жағдайдың мінсіз болуын күтсеңіз, мүмкіндікті өткізіп алуыңыз ықтимал. Ең бастысы – есеппен әрекет ету және бастаған ісіңе жауап беру.
– Кәсіп жолында қандай қиындықтар мен тәуекелдер болды?
– Кез келген кәсіптің өз қиындығы бар. Саудада бағаның өзгеруі, тауар жеткізу, қоймадағы қорды дұрыс басқару, бәсекелестік, қызметкерлермен жұмыс және тұтынушының талабына сай болу секілді мәселелер үнемі кездеседі.
Кейде жоспарлағаның жүзеге аспайды, кейде қабылдаған шешімің күткен нәтиже бермейді. Мұндай жағдайда эмоцияға берілмей, мәселенің себебін анықтау керек. Кәсіпкер үшін қиындықтың өзі қауіпті емес, одан қорытынды шығармау қауіпті.
Мен үшін әрбір қиын кезең – бизнесті жақсартуға берілген мүмкіндік. Тәуекелге бару керек, бірақ ол міндетті түрде есепке, талдауға және жауапкершілікке негізделуі тиіс.
ЖАҚСЫ САУДА – ЕКІ ТАРАП ТА РИЗА БОЛАТЫН САУДА
– Қазір халық көбіне қандай материалдарды сатып алады? Сұраныс өзгерді ме?
– Құрылыс материалдарына сұраныс маусымға және халықтың құрылыс-жөндеу жоспарларына байланысты өзгеріп отырады. Әсіресе, көктем мен жаз айларында үй салу, сыртқы әрлеу, сылақ жұмыстары және аула құрылысын жүргізуге қажетті материалдарға сұраныс артады.
Қазіргі уақытта тұтынушылар тек бағаға ғана емес, сапаға, материалдың үнемділігіне және қолдану мерзіміне де мән береді. Цемент, құрғақ құрылыс қоспалары, сылақ материалдары, жылу оқшаулағыштар, плитка және басқа да әрлеу өнімдері құрылыс пен жөндеуде маңызды болады.
Байқап отырғанымыз, адамдар ақшасын тиімді жұмсағысы келеді. Сондықтан бізге тауар ұсынумен шектелмей, тұтынушыға өзіне қажетті материалды дұрыс таңдауға көмектесу де маңызды.
– Құрылыс дүкендері арасындағы бәсеке қандай? Өз орныңызды қалай сақтайсыз?
– Бәсеке болған жерде даму болады. Ол кәсіптің дамуына әсер етеді. Қазір тұтынушының таңдауы көп. Ол бағаны да салыстырады, сапаны да қарайды, қызмет көрсету деңгейіне де назар аударады.
Біздің ұстанымымыз – тұтынушыны бір рет алдап сату емес, оның бізге қайта келуіне себеп жасау. Ол үшін тауар ассортиментін кеңейту, бағаны мүмкіндігінше қолжетімді ұстау, қызметкерлердің біліктілігін арттыру және қызмет көрсету сапасын жақсарту қажет.
Сонымен қатар уақыт талабына сай жұмыс істеу маңызды. Әлеуметтік желілерді пайдалану, тауар туралы пайдалы ақпарат беру, тұтынушымен тұрақты байланыста болу – қазіргі сауданың ажырамас бөлігі.
Мен бәсекелестікті тек қарсылас деп қарастырмаймын. Ол өзіңді дамытуға, әлсіз тұстарыңды анықтауға және жұмысыңды жақсартуға итермелейді.
– Отандық және импорттық материалдардың сапасы мен бағасында қандай айырмашылық бар?
– Отандық және импорттық өнімдерді біржақты бағалауға болмайды. Әр өндірушінің сапасы, технологиясы, бағасы және өнімге беретін кепілдігі әртүрлі. Кейбір отандық материалдар баға жағынан тиімді болса, кейбір импорттық тауарлар белгілі бір технологиялық немесе сәндік ерекшеліктерімен артық болуы мүмкін.
Таңдау кезінде өнімнің қай елде өндірілгеніне ғана емес, сертификатына, техникалық сипаттамасына, қолдану мақсатына және сапа тұрақтылығына қарау керек.
Біздің міндетіміз – тұтынушыға тек қымбат тауарды ұсыну емес, оның қажеттілігіне және бюджетіне сай дұрыс таңдау жасауға көмектесу. Себебі жақсы сауда – екі тарап та риза болатын сауда.
АДАМНЫҢ ӨМІРІ ТЕК ЖҰМЫСТАН ТҰРМАУЫ КЕРЕК
– Сіз кәсіппен қатар әлеуметтік желіде белсендісіз. Елді спортпен айналысуға да шақырып жүресіз. Саяхатқа да жиі шығасыз. Оған уақытты қайдан табасыз?
– Меніңше, адамның өмірі тек жұмыстан тұрмауы керек. Кәсіп маңызды, бірақ денсаулық, отбасы, рухани даму және қоғамға пайда келтіру де маңызды.
Спорт адамды тәртіпке үйретеді, ерік-жігерін шыңдайды. Саяхат дүниетанымды кеңейтеді, жаңа адамдармен таныстырады, басқа ортаның тәжірибесін көруге мүмкіндік береді. Ал, әлеуметтік желі арқылы пайдалы ой бөлісіп, адамдарды жақсы әдеттерге шақыруға болады.
Уақыт өздігінен табылмайды, оны дұрыс жоспарлау керек. Кәсіпкер барлық жұмысты жалғыз атқаруға тырысса, уақыт өте келе өзі де шаршайды, бизнесі де оның жеке уақытына тәуелді болып қалады. Сондықтан сенімді команда қалыптастыру, міндеттерді бөлісу және жүйелі жұмыс істеу маңызды.
– Айнаға жиі қарайсыз ба? Кімді көресіз? Шындыққа тура қарай аласыз ба?
– Айнаға қарағанда ең алдымен өзіме есеп беруге тырысамын. «Бүгін кім болдым, кеше қандай едім, ертең қандай адам болғым келеді?» деген сұрақтар маңызды.
Адам өзгеден мін іздеуге шебер, ал өз кемшілігін мойындау оңай емес. Бірақ дамудың бастауы – өзіңе шындықты айта білу. Қателессең, мойындау керек. Біреуге әділетсіздік жасасаң, түзету керек. Жетістікке жетсең, тәкаппарланбай, одан әрі іздену қажет.
Мен үшін шындыққа тура қарау – әлсіздік емес, керісінше, адамның ішкі күшінің белгісі. Өзін жеңе алған адам ғана үлкен мақсаттарға қарай сенімді қадам жасай алады.
СЕНІМГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН КӘСІПТІҢ БОЛАШАҒЫ БАР
– Кәсіпте сіз үшін не маңызды: пайда ма, әлде тұтынушы сенімі ме?
– Пайда мен сенім бір-біріне қарсы ұғымдар емес. Кәсіптің тұрақты дамуы үшін пайда қажет. Бірақ ұзақмерзімді пайда тұтынушының сенімінсіз қалыптаспайды.
Бір рет көбірек пайда табу үшін тұтынушыны алдауға болады деген ой – қысқамерзімді көзқарас. Ал, сенімге негізделген кәсіптің болашағы бар. Тұтынушы саған сенсе, өзі қайта келеді, жақындарына ұсынады, дүкеніңнің беделін қалыптастыруға үлес қосады.
Сондықтан біздің мақсатымыз – тек бүгінгі сауданы жасау емес, ертең де тұтынушы сеніммен келетін кәсіп құру. Ақша – кәсіптің нәтижелерінің бірі, ал абырой – сол нәтижені ұзақ сақтауға көмектесетін құндылық.
– Мемлекеттік қолдаудың тиімділігін сезініп жүрсіз бе? Қандай мәселелер бар?
– Кәсіпкерлер үшін мемлекеттік қолдаудың қолжетімді әрі түсінікті болуы маңызды. Қаржыландыру, жеңілдетілген несие, кәсіпкерлікке оқыту және әкімшілік рәсімдерді жеңілдету сияқты тетіктер бизнестің дамуына көмектесе алады.
Дегенмен, қолдаудың тиімділігі кәсіпкердің оны іс жүзінде қаншалықты пайдалана алатынымен өлшенеді. Кейде құжат жинау, талаптарды түсіну және рәсімдерден өту кәсіпкерге қосымша уақыт пен күш жұмсатуы мүмкін.
Менің ойымша, мемлекеттік бағдарламалар туралы ақпарат қарапайым тілмен түсіндіріліп, шағын және орта бизнеске қолжетімді болғаны дұрыс. Кәсіпкерге тек көмек беру ғана емес, оның тұрақты жұмыс істеуіне және жаңа жұмыс орындарын ашуына мүмкіндік жасау маңызды.
– Кәсіпкерлік сізге қандай өмірлік сабақ берді?
– Кәсіпкерлік маған ең алдымен жауапкершілікті үйретті. Сенің шешімің тек өзіңе емес, қызметкерлеріңе, олардың отбасыларына, серіктестеріңе және тұтынушыларыңа әсер етеді.
Екінші сабақ – сабыр. Барлық нәтиже бірден келмейді. Кейде ұзақ еңбек етіп, аз нәтиже көресің. Бірақ жүйелі жұмыс пен дұрыс бағыттың маңызы зор.
Үшінші сабақ – адаммен дұрыс қарым-қатынас орнату. Қандай үлкен бизнес құрсаң да, оның негізінде адамдар тұрады. Қызметкеріңді бағалау, тұтынушыны тыңдау, серіктеске уәдеңде тұру – кәсіптің берік іргетасы.
Ең бастысы, кәсіпкерлік маған жетістікке жету ғана емес, сол жетістікті адал еңбекпен сақтап қалу да маңызды екенін көрсетті.
– Алдағы жоспарыңыз қандай? Жас кәсіпкерлерге қандай кеңес берер едіңіз?
– Алдағы мақсатымыз – «Ғибадат» құрылыс дүкенінің қызмет сапасын одан әрі арттыру, тұтынушыларға ұсынылатын мүмкіндіктерді кеңейту, жұмыс үдерістерін жетілдіру және мықты команданы дамыту. Тұтынушыға құрылыс материалын сатып қана қоймай, дұрыс таңдау жасауына көмектесетін сенімді орталық болғымыз келеді.
Жас кәсіпкерлерге айтар кеңесім: ең алдымен өз мақсатыңызды анықтаңыздар. Ақша табуды ғана емес, адамдарға қандай пайда әкелетініңізді ойлаңыздар. Нарықты зерттеңіздер, есеп жүргізіңіздер, әр теңгенің қайда жұмсалып жатқанын біліңіздер. Үлкен табысқа бір күнде жетемін деп асықпаңыздар.
Ең маңыздысы – адалдықтан аттамаңыздар, уәделеріңізде тұрыңыздар және өздеріңізді дамытудан тоқтамаңыздар. Қателесуден қорықпаңыздар, бірақ бір қателікті қайта-қайта қайталамауға тырысыңыздар.
Кәсіпте де, өмірде де адамның шынайы жетістігі – өзі құрған істің тұрақтылығы, адамдардың сенімі және артында қалдырған жақсы ізі деп ойлаймын.
– Әңгімеңізге көп рақмет! Кәсібіңізге береке берсін!
Сұхбаттасқан
Тұрар БЕКМЫРЗАЕВ
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!