Қызылорданың орталығындағы Айтбай мешітінің тарихында көпшілік біле бермейтін кезең бар. Кеңес дәуірінде мешіт өзінің бастапқы қызметінен айырылып, 1950 жылдары кинотеатр ретінде пайдаланылған.
Айтбай мешіті 1878 жылы Айтбай қажы Балтабайұлының бастамасымен салынған. Құрылысты Әулиеатадан келген шеберлер Ысқақ пен Қамал жүргізген. Археология институтының дерегінде мешіт құрылысына Айтбай қажы 40 мың рубль қаржы шығарғаны, қалған шығынды жергілікті тұрғындар көтергені айтылады.
Мешіттің тағдыры кейін бірнеше рет өзгерген. 1950 жылдары мұнда кино көрсетілсе, кейін ғимаратқа мектеп-интернат орналасқан. 1970–1971 жылдары тігін цехы жұмыс істеп, одан кейін «Қызылорда қалпына келтіру» мекемесіне берілген. Кейін ғимаратқа қайтадан мешіт мәртебесі қайтарылды.
1980 жылы «Қазақ жобалау-қалпына келтіру институты» ғимаратты зерттеп, толық қалпына келтіру және жөндеу жобасын әзірлеген.
Бүгінде Айтбай мешіті республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарына кіреді. Ол Қызылорданың ХІХ ғасырдан жеткен көне сәулет нысандарының бірі саналады.
Кинотеатр, интернат, тігін цехы болған ғимараттың қайтадан мешітке айналуы Қызылорданың соңғы бір жарым ғасырға жуық тарихындағы өзгерістерді бір нысанның өзінен-ақ көруге мүмкіндік береді.
Коллаж: Halyqline AI
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!