Жеке сот орындаушысы – сот актілері мен өзге де атқарушылық құжаттардың орындалуын қамтамасыз ететін, жауапкершілігі жоғары құқықтық маман. Сондықтан бұл қызметке келетін азаматқа қойылатын талаптар да жоғары. Болашақ жеке сот орындаушысы үшін кәсіби тәжірибе жинақтаудың маңызды кезеңдерінің бірі – тағылымдамадан өту. Тағылымдама барысында кандидат атқарушылық іс жүргізудің қыр-сырын тәжірибе жүзінде меңгеріп, жеке сот орындаушысының күнделікті қызметімен танысады.
Тағылымдама кімдер үшін қажет? Жеке сот орындаушысы қызметін атқаруға ниетті азамат заңнамада белгіленген талаптарға сәйкес келуі және тиісті кәсіби даярлықтан өтуі қажет. Тағылымдама – теориялық білімді тәжірибемен ұштастыратын маңызды кезең. Себебі атқарушылық іс жүргізу саласында тек заң нормаларын білу жеткіліксіз. Сот орындаушысы құжаттармен жұмыс істеу, атқарушылық әрекеттерді ұйымдастыру, тараптармен қарым-қатынас жасау, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін сақтау тәртібін де жақсы меңгеруі тиіс.
Тағылымдама қалай өтеді? Тағылымдамадан өту үшін кандидат белгіленген тәртіппен өтініш беріп, қажетті құжаттарды ұсынады. Тағылымдамадан өтушіге тәжірибелі жеке сот орындаушысы жетекшілік етеді. Жетекші тағылымдамадан өтушінің кәсіби білімін жетілдіруіне, практикалық дағдыларды меңгеруіне және атқарушылық іс жүргізу саласындағы жұмыс тәртібін түсінуіне көмектеседі. Тағылымдама барысында кандидат атқарушылық іс жүргізуге қатысты құжаттарды рәсімдеу, атқарушылық әрекеттерді жүргізу, өндіріп алушы мен борышкердің құқықтары мен міндеттерін сақтау, ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу сияқты бағыттар бойынша тәжірибе жинақтайды.
Тағылымдама мерзімі қанша? Тағылымдаманың ұзақтығы кандидаттың атқарушылық іс жүргізу саласындағы жұмыс өтіліне байланысты белгіленеді.
Заңнамада көзделген талаптарға сәйкес, тиісті жұмыс өтілі жоқ тұлғалар үшін тағылымдама мерзімі кемінде алты айды құрайды. Тағылымдамадан өту белгіленген тәртіппен және бекітілген талаптарға сәйкес жүргізіледі. Оның барысында тағылымдамадан өтуші теориялық білімін жетілдіріп қана қоймай, нақты практикалық тәжірибе қалыптастырады.
Тағылымдамадан өтушінің жауапкершілігі қандай? Тағылымдамадан өту – жай ғана тәжірибеден өту емес, болашақ маманның кәсіби даярлығын бағалайтын маңызды кезең. Тағылымдамадан өтуші жетекшінің тапсырмаларын орындауға, белгіленген тәртіпті сақтауға, заңнама талаптарын зерделеуге және кәсіби әдеп нормаларын меңгеруге тиіс. Әсіресе азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне қатысты мәселелерде жауапкершілікпен жұмыс істеу маңызды. Себебі жеке сот орындаушысының қабылдаған шешімдері мен жасаған әрекеттері атқарушылық іс жүргізу тараптарының құқықтарына тікелей әсер етуі мүмкін.
Тағылымдама аяқталғаннан кейін оның нәтижелері қорытындыланады. Тағылымдамадан өтуші белгіленген талаптарға сәйкес есеп дайындап, тағылымдама барысында алған білімдері мен практикалық дағдыларын көрсетеді. Бұл кезең кандидаттың кәсіби даярлық деңгейін бағалауға және оның жеке сот орындаушысы қызметін атқаруға қаншалықты дайын екенін анықтауға мүмкіндік береді.
Жеке сот орындаушысының жұмысы азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз етумен және сот актілерінің орындалуымен тікелей байланысты. Сондықтан бұл салада кәсіби білімі терең, тәжірибесі мол және жауапкершілігі жоғары мамандардың болуы аса маңызды. Осы ретте тағылымдамадан өту – болашақ жеке сот орындаушысының кәсіби қалыптасуындағы маңызды баспалдақ. Ол заң талаптарын тәжірибеде қолдануды үйренуге, атқарушылық іс жүргізудің ерекшеліктерін меңгеруге және азаматтармен жұмыс істеудің қажетті дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Заңды білу – міндет, ал оны дұрыс әрі әділ қолдану – кәсіби жауапкершілік.
Б.Сапарбеков,
Қызылорда облысы Әділет департаментінің
сот орындаушыларының қызметін реттеу және
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!