Фото: Ашық дереккөз
Тіл – ұлттың жаны, халықтың рухани қазынасы. Қазақ халқы үшін ана тілі ғасырлар бойы ұлттың болмысын сақтап келген ең құнды мұралардың бірі болып саналады. Тәуелсіздік алғаннан кейін қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе беріліп, оның қолданылу аясын кеңейту мақсатында көптеген заңдар мен бағдарламалар қабылданды. Алайда бүгінгі күні мемлекеттік тілдің қоғамдағы орны мен мәртебесі әлі де өзекті мәселелердің бірі болып қалып отыр.
Өткен ғасырдың соңында құрылған «Қазақ тілі» қоғамы мен қабылданған «Тіл туралы» заң халықтың ұлттық санасын оятып, мемлекеттік тілдің дамуына үлкен серпін берді. Сол кезеңде қазақ мектептерінің саны артып, іс қағаздарын қазақ тіліне көшіру жұмыстары қолға алынды. Халықтың мемлекеттік тілге деген қызығушылығы мен қолдауы да жоғары болды. Бірақ уақыт өте келе бұл жұмыстардың қарқыны бәсеңдеп, көптеген бастамалар толық жүзеге аспай қалды.
Мемлекеттік тілдің мәртебесінің төмен болуына бірнеше себеп бар. Ең алдымен, кейбір мемлекеттік мекемелер мен ұйымдарда қазақ тілі негізгі жұмыс тілі ретінде толық орныға алмады. Көп жағдайда құжаттар алдымен орыс тілінде дайындалып, кейін ғана қазақшаға аударылады. Бұл мемлекеттік тілдің табиғи қолданысын шектейді.
Екінші мәселе – қоғамдағы тілдік орта. Қала тұрғындарының бір бөлігі күнделікті қарым-қатынаста қазақ тілін пайдалануға асықпайды. Әсіресе қызмет көрсету саласында, бизнес пен технология бағыттарында қазақ тілінің үлесі әлі де жеткіліксіз. Мемлекеттік мәртебесі болғанымен, қазақ тілінің қоғамдық сұранысы барлық салада бірдей деңгейде қалыптасқан жоқ.
Дегенмен соңғы жылдары мемлекеттік тілдің қолданыс аясы кеңейіп келеді. Қазақ тіліндегі интернет ресурстары көбейді, әлеуметтік желілерде қазақша контенттің үлесі артты. Жастар арасында қазақша кітап оқу, ұлттық мәдениетке қызығушылық таныту үрдісі күшейіп келеді. Сонымен қатар көптеген білім беру платформалары мен цифрлық жобалар қазақ тілінде жұмыс істеуді қолға алды.
Бүгінгі таңда мемлекеттік тілдің болашағы тек заңдарға ғана емес, әрбір азаматтың жауапкершілігіне байланысты. Тілді дамыту үшін оны күнделікті өмірде қолдану қажет. Отбасында қазақша сөйлеп, балаларды ана тілінде тәрбиелеу, мемлекеттік тілдегі сапалы контентті көбейту – баршамыздың ортақ міндетіміз.
Ұлт ұстазы «Тілі жоғалған жұрттың өзі де жоғалады» деген еді. Сондықтан мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру – тек тіл мамандарының емес, бүкіл қоғамның міндеті. Қазақ тілінің болашағы жарқын болуы үшін әр азамат оның дамуына өз үлесін қосуы қажет. Сонда ғана мемлекеттік тіл шын мәнінде мемлекет өмірінің барлық саласында еркін қолданылатын ұлттың басты құндылығына айналады.
Дильназ ЖҰМАДІЛДӘ,
Қорқыт ата атындағы ҚУ-дың 1-курс студенті
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!