Қазақстанда 2026 жылдың алғашқы тоқсанында журналистер мен бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты қысым белгілері күшейген. Мұндай қорытынды «Құқықтық медиаорталық» жариялаған «Қазақстандағы сөз бостандығы барометрі» есебінде келтірілген. Құжатта осы кезең елдің медиа қауымдастығы үшін күрделі сынаққа айналғаны атап өтіледі.
Есеп авторларының мәліметінше, биылғы бірінші тоқсанда журналистер мен редакцияларға қатысты сот істері, қылмыстық қудалау, тінту жүргізу, техниканы тәркілеу және медиа өкілдерін ұстау сияқты ондаған жағдай тіркелген. Сонымен бірге журналистерді түрлі іс-шараларға кіргізбеу, фото және видео түсіруге шектеу қою, аймақтардағы қысым мен қоқан-лоқы, сайттарды бұғаттау, әлеуметтік желідегі аккаунттарды жою, сондай-ақ редакцияларға жасалған DDoS және өзге де кибершабуылдар туралы деректер келтірілген.
Құжатта журналистердің мемлекеттік органдардан ақпарат алуы да барған сайын қиындап бара жатқаны айтылған. Есепке сәйкес, ресми сауалдарға жиі нақты дерексіз, формалды сипаттағы жауаптар беріледі немесе сұралған мәлімет толық ұсынылмайды. Бұл өз кезегінде қоғам үшін маңызды ақпаратқа қол жеткізуді шектеп, редакциялардың қалыпты жұмысына кедергі келтіреді.
«Құқықтық медиаорталық» шолуында 2026 жылдың алғашқы үш айы медиа кеңістік үшін алаңдатарлық кезең ретінде бағаланған. Авторлар сөз бостандығына қатысты ахуалдың нашарлауына құқық қолдану тәжірибесі, цифрлық қысым тетіктері және журналистерге қатысты құқықтық тәуекелдердің артуы әсер етіп отырғанын атап өтеді. Есепте қазіргі жағдай өзгермесе, елдегі сөз еркіндігі мен тәуелсіз журналистика кеңістігі одан әрі тарыла түсуі мүмкін екені ескертілген.
Медиа саласының құқықтық ахуалына арналған бұл құжат Қазақстандағы сөз еркіндігіне байланысты мәселелердің әлі де өзекті екенін көрсетеді. Сарапшылар журналистердің қауіпсіз жұмыс істеуіне, ақпаратқа еркін қол жеткізуіне және редакциялардың тәуелсіздігіне кепілдік беретін құқықтық тетіктерді күшейту қажет деп санайды.
Фото: Жасанды интеллект
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!