Тұйықбай көшесінің тұрғындары көктемде жыл құсын күтпейді, олардың бар назары қар астынан былтыр төселген асфальттың аман шығуына ауады. Жыл құсы кешіксе де, әйтеуір жолын тауып келеді, ал күзде жайылған қара жабынның көктемге жетуі жыл сайын күмән. Көшенің ұзындығы 800 метр болғанымен, жөндеу тарихы одан әлдеқайда ұзақ, өйткені соңғы он жылда осы жолға 11 рет асфальт төселіпті. Қағазға үңілсеңіз, Тұйықбай көшесі жыл сайын түлеп, жаңарып отырғандай көрінеді, ал көшеге аяқ бассаңыз, баяғыдан бері бейнет тартып келе жатқан жолдың шаршаған жүзін көресіз. Есептегі көше мен ел жүріп жүрген көшенің арасы осынша алшақ болар ма еді?
Жаз бойы шаң жұтып, аптапқа қақталған көше қазанның қара суығында аяқ астынан қадірлі болып шыға келеді. Аспан түнеріп, жаңбырдың иісі сезілгенде техника гүрілдеп кіріп, жұмысшылар ыстық асфальтты асыға төсей бастайды, ал каток қараңғы түскенше ары-бері жүріп, күз бойы ешкім қарамаған көшенің көңілін бір күнде табуға тырысады. Жолды жөндеп жатыр ма, әлде жылдық жоспардың жыртығын жамап жатыр ма, оны сырт көз ажырата алмайды. Кешке қарай әлеуметтік желіге су жаңа жолдың суреті шығады, кадрға техника да, жұмысшы да, қолын артына ұстап алысқа көз тіккен бастық та сыйып кетеді, тек шұңқыр мен балшық шетте қалады. Ертеңіне комиссия келіп, бірі асфальтты аяқ киімінің ұшымен басып көреді, екіншісі ризашылықпен басын изейді, үшіншісі актіні толтырады. Құжатта жұмыстың сапасы жоғары, мерзімі сақталған, қаражат тиімді игерілген деп көрсетіледі де, сол сәтте көшенің ең тегіс жері асфальттың беті емес, комиссия толтырған актінің беті болып шығады.
Қыс бойы тұрғындар жолдың тілеуін тілеп, қар қалың түссе күрекпен абайлап ашады, ауыр көлік өтсе соңынан алаңдап қарайды, өйткені оны бөтеннің дүниесіндей емес, өз ақшасына салынған мүлкіндей күтеді. Алайда көктемнің бір мінезі жаман, комиссияның актісіне де, әлеуметтік желідегі әдемі суретке де қарамайды. Наурыз туа мұз сөгіліп, су жүргенде асфальттың күзгі сәні тарқап, әуелі беті шытынайды, кейін шеті үгітіледі, ақырында қара кілемдей төселген жабынның әр тұсынан қара жер тесіліп шығады. Көп ұзамай шұңқырларға су толып, жүргізушілер жолдың үстімен жүрудің орнына сол ойықтардың арасынан аман өтудің амалын іздейді. Ескі тұрғындар қай тұста оңға бұрылып, қай жерде солға жалтару керегін жатқа біледі, ал жаңадан көшіп келгендер бұл өнерді бір айдың ішінде еріксіз меңгереді.
Сәуірде тұрғындар жол мекемесіне қайта барады, қабылдау бөлмесіндегі хатшы оларды алыстан танып, келген шаруасын сұрамай-ақ басшының алдына өткізеді, өйткені он жылда екі жақ та бір-біріне әбден үйренген. «Былтыр төселген асфальт қайда?» деген сұраққа басшы да тосылмайды, биылғы қыстың қатты болғанын, былтыр жауынның көп жауғанын, оның алдында жер асты суы көтерілгенін, одан бұрын ауыр көліктің жиі жүргенін кезек-кезегімен айтып шығады. Жыл сайын себеп өзгергенімен, одан жолдың халі түзелмейді, тек сылтаудың ғұмыры асфальттан ұзақ болып шығады. Сәлден кейін шақырылған инженер түрлі түсті диаграммаларын жайып, қызыл сызықпен ауа райын, көк сызықпен жер асты суын, жасыл сызықпен көлік қозғалысын көрсетеді, бірақ сол парақтардың арасынан асфальттың қалыңдығын білдіретін бір сызық табылмайды. Тұрғындар соны сұрағанда инженер келесі бетке асығыс көшеді. Сөйтіп, жолдың бұзылуына жер де, су да, жел де, көлік те, халық та себеп болып шығады, ал тізімнен жолды салғандардың атын кездестіре алмайсыз.
Он жылдағы он бірінші жөндеудің де өз хикаясы бар, бір жылы жол алғаш төселгеннен кейін көп ұзамай қайта қопарылып, екінші рет жасалған. Құжатта алғашқысы орташа жөндеу, кейінгісі қалпына келтіру деп бөлек көрсетілгенімен, екеуінің тағдыры бір арнаға тоғысып, келесі көктемге жетпей қайтадан шұңқырға айналған. Осы жылдары жұмсалған қаражатты санап көргендер де бар, бірақ нақты соманы атамай-ақ қояйық, әйтпесе шұңқырдан бұрын адамның көңілі ойылып кетуі мүмкін. Сол қаржыға жолдың табанын бекітіп, су ағатын арық салып, бірнеше жылға шыдайтын жабын төсеуге жетер еді дейді жұрт. Алайда ұзаққа шыдайтын жолдың бір қолайсыздығы бар, ол келесі жылғы сметаға жұмыс қалдырмайды. Бір рет жөнделіп, ұзақ қызмет еткен жол тұрғынға жайлы болғанымен, жыл сайын есеп толтырып, жаңа өтінім әзірлейтіндерге онша қолайлы көрінбейді.
Тұйықбайдағы айналым содан бері бір сәтке де тоқтаған жоқ, күзде ақша асфальтқа, көктемде асфальт шұңқырға, жазда шұңқыр шағымға, ал күзге қарай шағым жаңа бюджеттік өтінімге айналып, бәрі қайта басталады. Биыл тұрғындар жолды тағы жөндеуді сұраған жоқ, олардың ендігі тілегі комиссияны бір рет көктемде көру. Комиссия катоктың соңынан емес, қардың соңынан еріп келіп, актіні асфальттың буы бұрқырап тұрғанда емес, көктемгі су шұңқырдың түбін көрсеткенде толтырса дейді. Мүмкін, сонда Тұйықбай көшесінің асфальты қайда кететінін табармыз. Әзірге оның жоғалғанын ең соңғы болып білетіндер оны бірінші болып қабылдап алғандар күйінде қалып отыр.
Ердәулет ҚАЛИЕВ,
Карикатураны салған ЖИ.
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!