Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов пен Түркия Республикасының вице-президенті Джевдет Йылмаз Қазақстан мен Түркия арасындағы Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 14-ші отырысын өткізді. Жиынға екі елдің салалық министрліктері мен мемлекеттік органдарының басшылары қатысып, екіжақты әріптестіктің өзекті бағыттарын талқылады.
Келіссөздерде қандай мәселелер қаралды
Шағын құрамдағы кездесуде тараптар сауда-экономикалық ынтымақтастықтың қазіргі ахуалына тоқталып, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоған деңгейінде қол жеткізілген уағдаластықтарды жүзеге асыру жолдарын талқылады. Әсіресе, өзара сауда көлемін ұлғайту, ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктерін ашу және Түркия президентінің Қазақстанға алдағы мемлекеттік сапарына дайындық мәселелеріне басымдық берілді.
Олжас Бектенов кездесу барысында Түркия вице-президентін Қазақстандағы саяси жаңғырулармен, жаңа Конституцияның негізгі мазмұнымен таныстырып, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың басшылығымен ел дамудың жаңа тарихи кезеңіне қадам басқанын атап өтті.
Сауда мен инвестициядағы серпін
Үкіметаралық комиссия отырысында сауда, инвестиция, өнеркәсіп, көлік және логистика, энергетика, цифрландыру мен жасанды интеллект, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау және мәдени-гуманитарлық байланыстарды дамыту мәселелері жан-жақты қаралды.
Премьер-министр Олжас Бектеновтің айтуынша, Түркия бүгінде Қазақстанның негізгі бес сауда серіктесінің бірі саналады. Өткен жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 9 пайызға артқан. Ал Қазақстан экспорты 17 пайыздан астам өсіп, 3,9 миллиард долларға жеткен. Қазақстан Үкіметі өзара сауданы әртараптандыруға және шикізаттық бағыттан қосылған құны жоғары өнім өндіруге көшуге мүдделі екенін білдірді.
Өз кезегінде Джевдет Йылмаз Түркия мен Қазақстанның тек бауырлас әрі достас елдер ғана емес, ортақ тарих пен мәдениет сабақтастырған стратегиялық серіктестер екенін айтты. Оның сөзінше, үкіметаралық комиссия отырысы алдағы кезеңдегі сауда-экономикалық қатынастардың жаңа жол картасын қалыптастыратын маңызды алаңға айналмақ.
Өнеркәсіп және бірлескен жобалар
Қазақстан тарапы түрік инвесторларына жаңа бірлескен жобаларды жүзеге асыру үшін өнеркәсіптік алаңдар мен мемлекеттік қолдау тетіктерін ұсынуға дайын екенін мәлімдеді. Өткен жылы Қазақстан экономикасына шамамен 390 миллион доллар көлемінде түрік инвестициясы тартылған. Ал соңғы 20 жылда бұл көрсеткіш 6 миллиард доллардан асқан.
Қазіргі уақытта құрылыс, жеңіл өнеркәсіп, металлургия, агроөнеркәсіптік кешен өнімдерін терең өңдеу, көлік және логистика, фармацевтика, электрондық аспаптар өндірісі секілді салаларда жалпы құны 4 миллиард доллар болатын 98 инвестициялық жоба іске қосылған. Бұдан бөлек, құны 3,9 миллиард долларды құрайтын тағы 50 жоба жүзеге асырылып жатыр.
Көлік және Орта дәліздің маңызы
Көлік-логистика саласы да келіссөздердің маңызды бағыттарының бірі болды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Түркия арасындағы теміржол жүк тасымалы 6,4 миллион тоннаға жетіп, 2024 жылмен салыстырғанда 35 пайызға артқан. Ал Транскаспий халықаралық көлік бағыты арқылы тасымал көлемі 4 миллион тоннадан асқан.
Тараптар Орта дәлізді дамытуды ортақ басымдық ретінде атап өтті. Бұл ретте инфрақұрылымды жаңғырту, тар тұстарды жою, порттар мен терминалдардың қуатын кеңейту, цифрлық шешімдерді енгізу және тарифтік саясатты үйлестіру мәселелері қозғалды. Қабылданған шаралардың нәтижесінде осы бағыттағы жүк ағыны соңғы жеті жылда бес есе өсіп, жүк жеткізу мерзімі 13 күнге дейін қысқарған.
Ауыл шаруашылығындағы әріптестік
Агроөнеркәсіп кешенінде де оң динамика байқалады. Өткен жылы бұл саладағы тауар айналымы 25 пайыздан астамға өсіп, 360 миллион долларға жеткен. Қазақстан мен Түркияның уәкілетті органдары мен бизнес өкілдері агротехнология мен сақтандыру саласында тәжірибе алмасып келеді.
Отырыс барысында экспорттық ассортиментті кеңейту, қосылған құны жоғары бірлескен өнім өндірісін іске қосу және сауданы әртараптандыру мәселесіне ерекше назар аударылды. Сонымен қатар бидай, жасымық, жемшөп және майлы дақылдар экспорты көлемін арттыру үшін ветеринариялық және фитосанитариялық бағыттағы жұмыстарды күшейту қажеттігі айтылды.
Энергетика және мұнай тасымалы
Энергетика саласында мұнай-газ, геологиялық барлау және өзге де ірі жобалар арқылы әріптестікті кеңейту мәселелері талқыланды. Тараптар қазақстандық мұнайды Түркия аумағы арқылы тасымалдайтын «Баку – Тбилиси – Джейхан» құбырының стратегиялық маңызына ерекше тоқталды.
Сондай-ақ энергетика, көмір өнеркәсібі және басқа да салаларда инновацияларды енгізу, өзара тәжірибе алмасу екі ел ынтымақтастығын сапалы жаңа деңгейге көтеретіні атап өтілді.
Цифрландыру және жасанды интеллект
Кездесуде цифрландыру мен жасанды интеллект бағытындағы ықпалдастыққа да айрықша назар аударылды. Түркі мемлекеттері ұйымы аясында Қазақстан мен Түркия киберқауіпсіздік жөніндегі кеңес пен CubeSat-12u жерсерігін әзірлеу бағытында бірлесіп жұмыс істеп жатыр.
Тараптар IT-білім беру, финтех, киберқауіпсіздік және электрондық қызметтер салаларындағы бірлескен жобалардың әлеуетін жоғары бағалады. Астанада Орталық Азиядағы екі ірі суперкомпьютерлік кластер іске қосылып, Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы ашылғаны атап өтілді. Сонымен бірге серіктестер мен инвесторларға инфрақұрылым, арнайы салық жеңілдіктері мен техникалық мүмкіндіктер ұсынылатын «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасы жүзеге асырылып жатқаны айтылды.
Денсаулық сақтау саласындағы жобалар
Денсаулық сақтау саласында инвестициялық ынтымақтастық, медициналық ақпараттық технологиялар және академиялық тәжірибе алмасу негізгі бағыттар ретінде айқындалды. Түрік серіктестерінің қатысуымен Қазақстанда жаңа ауруханалар салу, онкологиялық инфрақұрылымды дамыту, университеттік клиникаларды жетілдіру және фармацевтикалық өнім өндіру бағытында бірлескен жобалар қолға алынған.
Отырыстың қорытындысы
Жиын соңында тараптар Қазақстан мен Түркия арасындағы Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 14-ші отырысының хаттамасына қол қойды. Бұл құжат екі ел арасындағы өзара ықпалдастықты жаңа деңгейге көтеруге бағытталған нақты қадамдардың негізін айқындады.
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!