Бүгінгі білім беру кеңістігінде педагогтің кәсіби шеберлігі пәндік білімді меңгертуімен ғана өлшенбейді. Әр баланың ерекшелігін түсіну, оның мүмкіндігін ашу, оқу үдерісіне қатысуына жағдай жасау және өзіне деген сенімін қалыптастыру мұғалім қызметінің маңызды бөлігіне айналды. Осы тұрғыдан алғанда, инклюзивті білім беру жағдайында педагогтердің кәсіби құзыреттілігін дамыту — білім сапасын арттырудың өзекті бағыттарының бірі. Инклюзивті білім беру әр баланың білім алуына, құрдастарымен қарым-қатынас жасауына және мектеп өміріне белсенді қатысуына мүмкіндік беруді көздейді. Оның негізінде баланың қадір-қасиетін құрметтеу, жеке қажеттіліктерін ескеру және оқуда кездесетін кедергілерді азайту ұстанымдары жатыр.
Сондықтан инклюзивті орта құруда педагогтің білімімен қатар, көзқарасы, қарым-қатынас мәдениеті және кәсіби жауапкершілігі ерекше рөл атқарады. Мен Қызылорда облысы бойынша «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығында осы тақырыптағы курстан өттім. Курс кәсіби білімімді толықтырып, күнделікті педагогикалық тәжірибеме жаңа қырынан қарауға мүмкіндік берді. Әсіресе лекторлар мен практик мамандардың дәрістері, тәжірибелік ұсыныстары мен нақты педагогикалық жағдайларға байланысты түсіндірмелері мен үшін құнды болды. Курстан түйген басты ойым — әр баланың оқуына қолдау көрсету үшін мұғалімнің өзі де үздіксіз үйренуге, ізденуге және тәжірибесін жетілдіруге дайын болуы қажет. «Өрлеу» курсындағы оқу мен үшін теориялық білім мен практикалық тәжірибені байланыстыратын маңызды кезең болды.
Лекторлардың тақырыпты жүйелі түсіндіруі инклюзивті білім берудің мәнін тереңірек ұғынуға ықпал етті. Ал практик мамандардың тәжірибеге негізделген дәрістері күнделікті сабақта кездесетін мәселелерге педагогикалық тұрғыдан қарауға бағыт берді. Дәрістердің құндылығы — алған білімді өз жұмысыммен байланыстырып, оны сабақта қалай қолдануға болатынын ой елегінен өткізуге мүмкіндік беруінде. Курс барысында ұсынылған тәжірибе әр баланың қажеттілігіне мұқият қараудың, тапсырманы бейімдеудің және қолдауды орынды ұйымдастырудың маңызын түсінуге көмектесті.Сонымен қатар әріптестермен пікір алмасу, түрлі көзқарастарды тыңдау кәсіби ой-өрісімді кеңейтті. Бір педагог үшін тиімді болған тәсілді өз сыныбыңның ерекшелігіне қарай өзгертіп қолдануға болатынын түсіндім. Мұндай тәжірибе алмасу мұғалімге жаңа идея беріп қана қоймай, өз жұмысына сенімділікпен қарауына да ықпал етеді. Инклюзивті білім беру жағдайында сабақ жоспарлаудың маңызды бөлігі — оқу мақсатына жетудің қолжетімді жолдарын қарастыру.
Тапсырманы бейімдеу кезінде оның мақсаты сақталып, орындалу жолы, көлемі, ұсынылу формасы немесе қолдау деңгейі өзгертілуі мүмкін. Курс барысында жасанды интеллект элементтерін қолдануды үйретуі де мен үшін маңызды жаңалық болды. Бұл бағыт педагогтің цифрлық құзыреттілігін дамытып, оқу материалдарын әзірлеуге қатысты жаңа мүмкіндіктерді танытты. Жасанды интеллектіні мұғалімнің көмекші құралы ретінде қарастыруға болады. Мәселен, оның көмегімен күрделі мәтіннің қарапайым тілдегі бастапқы нұсқасын дайындауға, бір оқу мақсатына арналған бірнеше тапсырма үлгісін құрастыруға, қысқа нұсқаулар мен көрнекілік идеяларын әзірлеуге болады.
Инклюзивті оқытуда мұндай мүмкіндіктерді баланың қажеттілігіне сай материал дайындау үшін пайдалануға болады. Технологияны сауатты пайдалану оның мүмкіндігін түсінумен қатар, шектеулерін де ескеруді талап Инклюзивті білім берудің нәтижелі болуы мұғалімнің, ата-ананың және қолдау көрсететін мамандардың өзара байланысына тәуелді. Педагог-психологпен, арнайы педагогпен, логопедпен және басқа мамандармен бірлесіп жұмыс істеу баланың қажеттілігін жан-жақты түсінуге көмектеседі.Ата-анамен қарым-қатынаста баланың қиындықтарымен бірге, оның жетістіктері мен қызығушылықтарын да талқылау маңызды. Бұл ортақ мақсат қалыптастырып, мектеп пен отбасы арасындағы сенімді нығайтады.Сыныптағы психологиялық ахуал да ерекше назарды қажет етеді.
Әр бала сұрақ қоюға, қателесуге, көмек сұрауға және өз ойын білдіруге мүмкіндігі бар екенін сезінуі тиіс. Бірін-бірі тыңдау, құрметтеу, қолдау көрсету мәдениетін қалыптастыру күнделікті педагогикалық жұмыстан басталады. Курстан алған білімімді тәжірибеме енгізуде сабақ тапсырмаларын оқушылардың мүмкіндігіне қарай бейімдеуге, көрнекі тіректерді орынды пайдалануға және әр баланың жеке ілгерілеуін бақылауға басымдық беруді көздеймін.Сонымен бірге жасанды интеллект көмегімен дайындалған материалдарды педагогикалық сараптаудан өткізіп қолдануды, тиімді тәсілдерді әріптестермен бөлісуді және өз тәжірибеме тұрақты рефлексия жасауды маңызды деп санаймын. «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығындағы курс кәсіби ізденісіме бағыт беріп, инклюзивті білім беру туралы түсінігімді тереңдете түсті.
Лекторлар мен практик мамандардың құнды дәрістері, тәжірибелік ұсыныстары және жасанды интеллект элементтерін меңгертуі қазіргі білім беру міндеттеріне жаңаша қарауға мүмкіндік берді Инклюзивті білім берудің сапасы әр баланың сабаққа қатысуынан, өз мүмкіндігін көрсетуінен және жетістігін сезінуінен көрінеді. Осыған жағдай жасау үшін педагогтің кәсіби құзыреттілігі үздіксіз дамып отыруы қажет.Әр баланың қабілетін байқайтын, қажетті қолдауды ұйымдастыратын және жаңашылдықты саналы қолданатын мұғалім — қолжетімді әрі ізгілікті білім беру ортасының негізі.
Фариза Тусипбаева,
Қызылорда қаласы, Қараөзек ауылы №39 “Қызылөзек” орта мектебінің педагогы
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!