8 наурыз қарсаңында әйелдің қоғамдағы орны туралы сөз қозғалғанда, оның тек отбасы не тұрмыс шеңберімен шектелмейтінін тағы бір мәрте аңғарамыз. Елімізде және әлем тарихында тұтас мемлекеттердің бағытына ықпал еткен, ғылым мен мәдениеттің дамуына жол ашқан, адамзаттың ойлау жүйесіне әсер еткен әйел тұлғалар аз емес. Осы мерекеге орай біз әр салада өз дәуірінің тынысын өзгерткен еліміздегі және әлемдегі ықпалды 10 әйелдің еңбегіне қысқаша тоқталуды жөн көрдік.
Аққағаз Досжанова. ХХ ғасыр басында қазақ қыздарының білім алу мүмкіндігі шектеулі кезеңде Аққағаз Досжанова медицина саласына қадам басқан алғашқы әйел. Ол жоғары білім алып, дәрігерлік қызмет атқару арқылы қазақ қоғамында әйелдің тек тұрмыстық емес, кәсіби ортада да өз орнын таба алатынын көрсетті. Аққағаздың еңбегі тек медицинамен шектелмей, әйелдердің оқып, мамандық иесі болуына деген қоғамдық көзқарастың өзгеруіне ықпал етті. Оның өмір жолы сол кезеңдегі қазақ қыздары үшін білімге ұмтылудың үлгісіне айналды.
Назипа Құлжанова – қазақ әйелдері арасынан шыққан алғашқы ағартушы ретінде білім беру мен мәдени-ағартушылық бағытта еңбек етті. Ол педагог, журналист әрі этнограф ретінде әйелдердің білім алуы мен қоғамдық өмірге араласуының маңызын көтерді. Назипа қазақ қоғамында әйелдің тек отбасы аясымен шектелмеуі керектігін дәлелдеп, ағартушылық қызмет арқылы ұлттық сананың жаңғыруына үлес қосты. Оның мақалалары мен еңбектері әйел тәрбиесі, білім және қоғамдық белсенділік мәселелерін алғашқылардың бірі болып қозғады.
Алма Оразбаева – қазақ әйелдерінің қоғамдық-саяси өмірге араласуына жол ашқан алғашқы қайраткер. Ол өз қызметі арқылы әйелдердің қоғамдағы рөлін кеңейтуге ықпал етті және олардың мемлекеттік, қоғамдық құрылымдарда белсенді болуына үлгі көрсетті. Алма Оразбаева әйелдердің тек әлеуметтік емес, саяси мәселелерде де өз пікірін білдіруге құқығы бар екенін іс жүзінде дәлелдеді. Оның еңбегі қазақ әйелінің қоғамдық өмірдегі жаңа бейнесін қалыптастыруға әсер етті.
Сара Есова – қазақ әйелдерінің құқықтық жағдайын жақсарту бағытында еңбек еткен қоғам қайраткері. Ол әйелдердің әлеуметтік қорғалуын күшейту, құқықтық сауаттылығын арттыру мәселелерін көтеріп, қоғамдық жұмыстарға белсенді араласты. Сараның қызметі әйелдердің өз құқығын түсінуі мен қорғауына бағытталған алғашқы қадамдардың бірі болды. Оның қоғамдық қызметі қазақ әйелдерінің құқықтық санасының қалыптасуына ықпал етті.
Маргарет Тэтчер. Ұлыбританияның алғашқы әйел премьер-министрі ретінде Маргарет Тэтчер елдің экономикалық және саяси бағытын түбегейлі өзгертті. Ол билікке келген кезеңде мемлекет дағдарыс жағдайында болатын. Тэтчер жекешелендіру мен нарықтық реформаларды батыл енгізіп, мемлекеттік басқарудың дәстүрлі моделін қайта қарады. Оның қатаң экономикалық саясаты қоғамда үлкен пікірталас туғызғанымен, елдің халықаралық беделін күшейтіп, Ұлыбританияны жаңа даму кезеңіне алып шықты.
Ангела Меркель. Германияны 16 жыл бойы басқарған Ангела Меркель Еуропа саясатының тұрақтылық символына айналды. Оның басқару стилі сабырлылық пен прагматизмге негізделді. Қаржы дағдарысы, көші-қон толқыны, Еуроодақтағы саяси тұрақсыздық сияқты күрделі кезеңдерде қабылдаған шешімдері Германияның ғана емес, бүкіл Еуропаның экономикалық және саяси тұрақтылығын сақтауға ықпал етті. Меркельдің ұстанымы халықаралық деңгейде сенімді көшбасшылықтың үлгісі ретінде бағаланды.
Мари Кюри – ғылым әлемінде төңкеріс жасаған тұлғалардың бірі саналады. Оның радиоактивтілік саласындағы зерттеулері физика мен медицина ғылымының жаңа бағыттарын қалыптастырды. Ол ашқан жаңалықтар қатерлі ісік ауруларын диагностикалау мен емдеудің жаңа әдістерінің пайда болуына жол ашты. Мари Кюри екі мәрте Нобель сыйлығын алған алғашқы ғалым ретінде ғылым тарихында ерекше орын алды.
Роза Паркстың – қоғамдық көлікте өз орнын беруден бас тартуы АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысының бетбұрыс кезеңіне айналды. Оның қарапайым көрінген әрекеті нәсілдік теңсіздікке қарсы күрестің жаңа кезеңін бастап, қоғамдағы әділетсіздікке қарсы кең ауқымды қозғалыстың өрістеуіне ықпал етті. Бұл оқиға кейін заңнамалық өзгерістерге жол ашып, азаматтық құқықтар үшін күрестің символына айналды.
Малала Юсуфзай – қыздардың білім алу құқығы үшін күрестің жаһандық символына айналды. Ол білімнің қолжетімділігі мәселесін әлемдік деңгейде көтеріп, халықаралық қауымдастықтың назарын аударды. Өз ұстанымынан таймай, қауіп-қатерге қарамастан білімнің маңызын насихаттауы оның әлемдік деңгейде мойындалуына себеп болды. Малала Нобель сыйлығын алған ең жас лауреат ретінде танылды және жастардың белсенді азаматтық ұстанымының үлгісіне айналды.
Фото: the-steppe.com
Пікірлер жоқ. Бірінші болыңыз!